ลักษณะทั่วไป

1. ราก และลำต้น แตงกวาเป็นพืชล้มลุก ลำต้นเป็นเถาเลื้อย มีลักษณะเป็นเหลี่ยม สีเขียวอ่อน ลำต้นระยะแรกจะตั้งตรง ต่อมาจะเจริญเป็นเถายาว 1.2-2.4 เมตร มีขนขึ้นปกคลุมทั่วไป แตกกิ่งแขนงยาว 0.6-1.5 เมตร ข้อยาว 10-20 เซนติเมตร กิ่งแขนงจะเจริญมาจากตาที่อยู่บริเวณซอกใบ และแต่ละข้อมีตาข้างที่เจริญเป็นกิ่ง บริเวณข้อมีมือเกาะ ปลายมือเกาะไม่แตกแขนง ใช้สำหรับเกาะยึดให้ลำต้นเลื้อยขึ้น ราก โดยทั่วไประบบรากจะครอบคลุมเป็นบริเวณกว้างซึ่งมักจะแผ่ออกในแนวราบ และแนวดิ่งอย่างรวดเร็ว และหนาแน่น ความยาวรากอาจยาวได้ถึง 1 เมตร และกระจายอยู่ในระดับไม่เกิน 30 เซนติเมตร ประกอบด้วยรากแก้วในแนวดิ่ง และแตกรากแขนงในแนวนอน รากแขนงจะมีความยาวมากกว่ารากแก้ว และสามารถทดแทนรากแก้วได้เมื่อต้นเจริญเต็มที่ 2. ใบ ใบเป็นใบเดี่ยว มีก้านใบยาว 5-15 เซนติเมตร แผ่นใบหยาบ มีขนปกคลุมทั้งด้านบนด้านล่าง ขอบใบเป็นมุม 3-5 มุม ส่วนปลายใบแหลม มีเส้นใบ 5-7 เส้น 3. ดอก ดอกแตงกวาประกอบด้วยดอกตัวผู้ และดอกตัวเมียแยกกัน แต่อยู่ในต้นเดียวกัน ดอกตัวเมีย จะเจริญเป็นดอกเดี่ยว (solitary) ตรงมุมก้านใบของเถาหลัก และเถาแขนง ประกอบด้วยกลีบเลี้ยง (calyx) สีเขียวยาว 0.5-1.0 เซนติเมตร จำนวน 5 กลีบ ส่วนกลีบดอก (corolla) มีขน มีลักษณะย่นสีเหลือง จำนวน 5 กลีบ ก้านเกสรตัวเมียอวบสั้น มียอดเกสรแบ่งเป็นสามส่วน รังไข่ปรากฏชัดเจน ในรังไข่มีช่องว่างสามช่อง ต่อมน้ำหวานมีลักษณะเป็นวงแหวนอยู่รอบฐานก้านเกสรตัวเมีย ดอกตัวผู้ปกติ เกิดได้ทั้งดอกเดี่ยวหรือเป็นกลุ่ม (cluster) ตรงมุมก้านใบของเถาหลัก และเถาแขนง สังเกตได้ง่ายจากก้านเล็กเรียวมากกว่าดอกตัวเมีย ดอกมีเส้นผ่าศูนย์กลางดอก 3-4 เซนติเมตร ไม่มีรังไข่ มีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ กลีบดอกสีเหลือง 5 กลีบ มีก้านเกสรตัวผู้ 3 ก้าน โดยสองก้านจะมีอับละอองเกสรสองอันและอีกก้านหนึ่งมีหนึ่งอัน ดอกเจริญที่ข้อเป็นกลุ่มๆ ละ 5 ดอก จำนวนดอกของแต่ละเพศจะขึ้นกับ ความยาวของช่วงวัน ความเข้มแสง และอุณหภูมิ หากช่วงวันสั้น ความเข้มแสงต่ำหรือมีอุณหภูมิต่ำจะเกิดดอกตัวเมียมาก แต่หากช่วงวันยาว ความเข้มแสงสูงจะเกิดดอกตัวผู้มาก 4. ผล ลักษณะกลมยาวทรงกระบอก ความยาวผลระหว่าง 5 – 40 เซนติเมตร ภายในผลมีไส้หรือไม่มีไส้ มีเนื้อฉ่ำน้ำ (freshy) ผิวผลเป็นปุ่ม โดยเฉพาะเมื่อผลอ่อน เปลือกผลมีสีขาว เขียวอ่อน เขียว และเขียวเข้มถึงดำ มีกลิ่นเฉพาะของแตงกวา เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีเหลือง ครีมเหลือง ส้มเข้ม 5. เมล็ด เมล็ดมีลักษณะแบน เรียว ผิวเรียบ สีขาวถึงเหลืองอ่อน กว้าง 3.6-4.0 มิลลิเมตร ยาว 8.8-12.4 มิลลิเมตร หนา 1.2-1.6 มิลลิเมตร มีน้ำหนัก 32-38 กรัม/1,000 เมล็ด มีเมล็ดประมาณ 200 – 500 เมล็ด/ผล

สรรพคุณ/ประโยชน์

*ผล เมื่อนำมารับประทานจะมีสรรพคุณเป็นยาเย็น ช่วยลดความร้อนภายในร่างกาย ขับปัสสาวะ ลดไข้ แก้อาการกระหายน้ำ ใช้รักษาอาการเจ็บคอ ตาแดง ไฟลวก และผดผื่นคัน หรือจะใช้รับประทานเป็นเครื่องเคียงกับน้ำพริก หรือนำมาประกอบอาหารก็สามารถนำมาทำได้ *ใบ เมื่อนำมารับประทานสดๆ จะให้รสขม มีพิษเล็กน้อย สามารถนำมาใช้เป็นยาแก้ท้องเสีย หรือบิดได้ *เมล็ด หรือเนื้อในเมล็ด ให้รสมัน เย็น เมื่อนำมารับประทาน จะช่วยในเรื่องของการถ่ายพยาธิได้เป็นอย่างดี *เถา จะให้รสขม มีพิษเล็กน้อย ช่วยขับปัสสาวะ ลดความดันโลหิต โรคผิวหนังเป็นฝีเล็กๆ มีหนอง รักษาอาการหนองในได้ *ราก จะให้รสเย็น ช่วยป้องกันการขาดวิตามินบี 1 และช่วยขับปัสสาวะ

รูปประกอบแยกส่วน (คลิกที่รูปเพื่อขยาย)

Co-cooking Space อาหารเป็นยา

• แกงส้ม
• ยำบูดู

วิดีโอที่เกี่ยวข้อง

สืบค้นเพิ่มเติม : OPAC

อ้างอิง : เปิดดู